Στην 31η Διάσκεψη του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (COP31), που θα πραγματοποιηθεί 9-20 Νοεμβρίου 2026 στην Αττάλεια της Τουρκίας, η Σύμπραξη της UNESCO για τον Οικολογικό Μετασχηματισμό της Εκπαίδευσης — Greening Education Partnership (GEP) θα συνεχίσει να αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο της εκπαίδευσης στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και στην προετοιμασία για τις κλιματικές προκλήσεις του μέλλοντος. Παράλληλα, θα ενισχύσει τις δράσεις για την εκπαίδευση για το κλίμα και θα υποστηρίξει τον μετασχηματισμό των εκπαιδευτικών συστημάτων.
Μέσω της Σύμπραξης αυτής, η UNESCO υποστηρίζει τις χώρες στον οικολογικό μετασχηματισμό των εκπαιδευτικών τους συστημάτων σε τέσσερις αλληλένδετους τομείς: τα σχολεία, τα προγράμματα σπουδών, την εκπαίδευση των εκπαιδευτικών και τις κοινότητες.
Τι νέο φέρνει η COP31;
Στην COP31, η Σύμπραξη της UNESCO θα προωθήσει μια σειρά πρωτοβουλιών που αποσκοπούν στην ενίσχυση της εφαρμογής και στη διασφάλιση μακροχρόνιων αποτελεσμάτων της εκπαίδευσης για το κλίμα.
Πρωτόκολλο Δράσης της Αττάλειας
Παιδιά, νέοι και εκπαιδευτικοί στο επίκεντρο του οικολογικού μετασχηματισμού της εκπαίδευσης
Με πρωτοβουλία της Προεδρίας της COP31 και της Σύμπραξης, το Πρωτόκολλο Δράσης της Αττάλειας θα φέρει κοντά κυβερνήσεις, εκπαιδευτικούς, νέους και συνεργαζόμενους φορείς γύρω από μια κοινή ατζέντα δράσης.
Το Πρωτόκολλο θα επικεντρωθεί σε τρεις προτεραιότητες:
- Ενίσχυση του ηγετικού ρόλου των εκπαιδευτικών, με την υποστήριξη ποιοτικής εκπαίδευσης και επιμόρφωσης σε θέματα κλίματος, τόσο κατά την αρχική προετοιμασία τους όσο και κατά την επαγγελματική τους πορεία.
- Προώθηση της ουσιαστικής συμμετοχής των νέων, με τη δημιουργία ισχυρότερων μηχανισμών που επιτρέπουν στα παιδιά και στους νέους να συμβάλλουν στη διαμόρφωση πολιτικών, στην υλοποίηση δράσεων και στη δημόσια υποστήριξή τους.
- Ενίσχυση της παρακολούθησης και της τεκμηρίωσης, ώστε οι χώρες να μπορούν να αποτιμούν την πρόοδό τους, να μαθαίνουν η μία από την άλλη και να ενισχύουν τη λογοδοσία για τον οικολογικό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης.
Στόχος του Πρωτοκόλλου είναι να μετατρέψει τις πολιτικές δεσμεύσεις σε πρακτικές δράσεις σε εθνικό επίπεδο και να ενισχύσει τη Σύμπραξη ως πλατφόρμα υλοποίησης, αμοιβαίας μάθησης και ανταλλαγής γνώσεων.
Νέοι μηχανισμοί δράσης της GEP
Η COP31 θα σηματοδοτήσει επίσης την έναρξη νέων μηχανισμών που θα υποστηρίζουν τις χώρες και τους συνεργαζόμενους φορείς στην προώθηση αυτών των προτεραιοτήτων. Οι πρωτοβουλίες αυτές θα συνδέσουν τις πολιτικές δεσμεύσεις με την προετοιμασία των εκπαιδευτικών, τη διδακτική πρακτική, τη συμμετοχή των νέων και την τεκμηρίωση της προόδου.
Ομάδα εργασίας της GEP για την παρακολούθηση, την αξιολόγηση και την τεκμηρίωση
Μια νέα ομάδα εργασίας θα ενισχύσει τους δείκτες, την τεκμηρίωση και τη λογοδοσία για τον οικολογικό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης, αξιοποιώντας το παγκόσμιο εργαλείο παρακολούθησης της GEP, GEP Global Tracker, και άλλους υφιστάμενους διεθνείς μηχανισμούς.
Ομάδα εργασίας νέων της GEP
Ένας νέος μηχανισμός θα ενισχύσει την ουσιαστική συμμετοχή των νέων σε όλες τις δραστηριότητες της Σύμπραξης και θα διασφαλίσει ότι αναγνωρίζονται ως ενεργοί συντελεστές του μετασχηματισμού της εκπαίδευσης.
Κατευθυντήριες οδηγίες για τον οικολογικό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών
Στο πλαίσιο της COP31 θα ξεκινήσει η ανάπτυξη παγκόσμιων κατευθυντήριων οδηγιών για την υποστήριξη των χωρών στην ενσωμάτωση της κλιματικής αλλαγής και της βιωσιμότητας στην αρχική εκπαίδευση και στη συνεχιζόμενη επιμόρφωση των εκπαιδευτικών.
Εκδηλώσεις στην COP31
Εκδήλωση 1 – Παιδιά, νέοι και εκπαιδευτικοί στο επίκεντρο του οικολογικού μετασχηματισμού της εκπαίδευσης
Η εκδήλωση, που διοργανώνεται από την Προεδρία της COP31 και τη Σύμπραξη, θα φέρει κοντά υπουργούς, διεθνείς οργανισμούς, εκπαιδευτικούς, νέους και αναπτυξιακούς εταίρους, με στόχο την προώθηση της εφαρμογής του οικολογικού μετασχηματισμού της εκπαίδευσης. Ο διάλογος θα αναδείξει τον ηγετικό ρόλο των εκπαιδευτικών στη δράση για το κλίμα και θα ενισχύσει την ουσιαστική συμμετοχή των νέων. Θα ανακοινωθούν επίσης νέοι μηχανισμοί της GEP για την υποστήριξη των δράσεων, μεταξύ των οποίων η ανάπτυξη παγκόσμιων κατευθυντήριων οδηγιών για την εκπαίδευση των εκπαιδευτικών και η δημιουργία νέων ομάδων εργασίας για τη συμμετοχή των νέων και για την παρακολούθηση, την αξιολόγηση και την τεκμηρίωση.
Εκδήλωση 2 – Καθορισμός στόχων και παρακολούθηση των αποτελεσμάτων του οικολογικού μετασχηματισμού της εκπαίδευσης
Αυτός ο υπουργικός διάλογος θα επικεντρωθεί στους τρόπους με τους οποίους οι χώρες μπορούν να ενισχύσουν τον κλιματικό εγγραμματισμό και να χρησιμοποιούν τεκμηριωμένα στοιχεία για την παρακολούθηση της προόδου στον οικολογικό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης. Με αφετηρία την Πρωτοβουλία του Μπακού για την Ανθρώπινη Ανάπτυξη με στόχο την Κλιματική Ανθεκτικότητα και την ένταξη ειδικού πεδίου κλιματικού εγγραμματισμού στο PISA (Programme for International Student Assessment) από το 2029, η συζήτηση θα εξετάσει πώς οι χώρες μπορούν να θέτουν μετρήσιμους στόχους, να ενισχύουν την παρακολούθηση και να μαθαίνουν η μία από την άλλη. Ο διάλογος θα προωθήσει επίσης την εκπόνηση μιας Παγκόσμιας Έκθεσης για την Κατάσταση του Οικολογικού Μετασχηματισμού της Εκπαίδευσης, η οποία θα συγκεντρώνει διεθνή στοιχεία για τον κλιματικό εγγραμματισμό και την πρόοδο των εκπαιδευτικών συστημάτων.
Εκδήλωση 3 – Τι χρειάζεται να γνωρίζουμε για τον πλανήτη που κληρονομούμε — Προετοιμάζοντας τους εκπαιδευόμενους για τις κλιματικές προκλήσεις μέσα σε αξιόπιστα οικοσυστήματα πληροφόρησης
Η παράλληλη εκδήλωση, που διοργανώνεται από τη Σύμπραξη της UNESCO για τον Οικολογικό Μετασχηματισμό της Εκπαίδευσης και την Παγκόσμια Πρωτοβουλία για την Ακεραιότητα της Πληροφόρησης σχετικά με την Κλιματική Αλλαγή (GIIICC), θα διερευνήσει πώς η εκπαίδευση και η αξιόπιστη πληροφόρηση μπορούν να ενδυναμώσουν τους εκπαιδευόμενους ώστε να κατανοούν τα ζητήματα της κλιματικής αλλαγής και να αναλαμβάνουν τεκμηριωμένη δράση. Η εκδήλωση θα παρουσιάσει πρακτικές εμπειρίες που συνδέουν την εκπαίδευση για το κλίμα, την εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη, τον γραμματισμό στα μέσα επικοινωνίας και την πληροφορία, καθώς και την ακεραιότητα της πληροφόρησης. Με ιδιαίτερη έμφαση στους νέους, η συζήτηση θα εξετάσει πώς οι εκπαιδευόμενοι και οι εκπαιδευτικοί μπορούν να αναπτύξουν τις γνώσεις και τις δεξιότητες κριτικής σκέψης που χρειάζονται για να αξιολογούν την πληροφορία για το κλίμα, να εντοπίζουν την παραπληροφόρηση και να ενεργούν με βάση τα επιστημονικά τεκμήρια. Η εκδήλωση θα φέρει κοντά φορείς της εκπαίδευσης, κυβερνήσεις, φορείς που δραστηριοποιούνται στην ακεραιότητα της πληροφόρησης και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Στόχος είναι η ανταλλαγή προσεγγίσεων που μπορούν να προσαρμοστούν και να εφαρμοστούν σε μεγαλύτερη κλίμακα σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Τα αποτελέσματά της θα συμβάλουν σε ένα συνοπτικό κείμενο πολιτικής για τον οικολογικό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης, τη συμμετοχή των νέων και την εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη μετά το 2030.
Από την COP31 σε δράση με διάρκεια
Οι εργασίες που θα ξεκινήσουν στην COP31 έχουν σχεδιαστεί ώστε να συνεχιστούν και μετά τη λήξη της διάσκεψης. Η Σύμπραξη της UNESCO θα υποστηρίζει τις χώρες και τους συνεργαζόμενους φορείς στη μετατροπή των δεσμεύσεων σε εφαρμογή, στην ενίσχυση της αμοιβαίας μάθησης και στην παρακολούθηση της προόδου με την πάροδο του χρόνου.
Στη συνέχεια, η Σύμπραξη θα προωθήσει την ανάπτυξη παγκόσμιων κατευθυντήριων οδηγιών για την εκπαίδευση των εκπαιδευτικών, θα ενισχύσει τη συμμετοχή των νέων και τους μηχανισμούς παρακολούθησης και θα συμβάλει στην καθιέρωση ενός επαναλαμβανόμενου κύκλου τεκμηρίωσης και λογοδοσίας για τον οικολογικό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης.
Παράλληλα, η πρώτη Παγκόσμια Έκθεση για την Κατάσταση του Οικολογικού Μετασχηματισμού της Εκπαίδευσης προγραμματίζεται για το 2030. Θα συγκεντρώνει διεθνή στοιχεία, μεταξύ των οποίων τα αποτελέσματα της αξιολόγησης του κλιματικού εγγραμματισμού στο PISA 2029 και η πρόοδος που θα έχει καταγραφεί μέσω του GEP Global Tracker.
Συνολικά, οι προσπάθειες αυτές αποσκοπούν στο να βοηθήσουν τις χώρες να διαμορφώσουν εκπαιδευτικά συστήματα ανθεκτικά στην κλιματική αλλαγή, χωρίς αποκλεισμούς και ικανά να προετοιμάζουν κάθε εκπαιδευόμενο για τις κλιματικές προκλήσεις.
Επιπλέον πληροφορίες:
Πρωτότυπο άρθρο: UNESCO – https://www.unesco.org/en/climate-change/education/cop31
Η ιστοσελίδα της 31ης Διάσκεψης του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή: https://unfccc.int/cop31
Σύμπραξη της UNESCO για τον Οικολογικό Μετασχηματισμό της Εκπαίδευσης — Greening Education Partnership (GEP): https://www.unesco.org/en/sustainable-development/education/greening-future
Φωτογραφία εξωφύλλου: Antalya, Turkey by Ahmet Mutlu on Unsplash